Trasa jest bardzo atrakcyjna ze wzgl\u0119du na urozmaicone ukszta\u0142towanie terenu. Po drodze przeje\u017cd\u017ca si\u0119 m.in. przez znany z sanktuarium maryjnego Gietrzwa\u0142d. W pobli\u017cu szlaku znajduj\u0105 si\u0119 warte odwiedzenia Arboretum Le\u015bne w Kudypach oraz rezerwat przyrody Ostoja Bobr\u00f3w na Rzece Pas\u0142\u0119ce.<\/strong><\/p>\n\n\n\nBy dotrze\u0107 do szlaku czerwonego z centrum Olsztyna, kierujemy si\u0119 drog\u0105 rowerow\u0105 wzd\u0142u\u017c alei Roberta Schumana. Wycieczk\u0119 rozpoczynamy w olszty\u0144skiej dzielnicy Dajtki, przy skrzy\u017cowaniu ulic \u017bytniej i \u017bniwnej, nieopodal ko\u015bcio\u0142a pw. Matki Boskiej R\u00f3\u017ca\u0144cowej z prze\u0142omu XIX i XX w. Pocz\u0105tkowo kierujemy si\u0119 ulic\u0105 \u017bniwn\u0105, kt\u00f3ra prowadzi przez osiedle dom\u00f3w jednorodzinnych. Gdy opuszczamy teren zabudowany, droga asfaltowa zmienia si\u0119 w szutrow\u0105. Przeje\u017cd\u017camy pod wiaduktem kolejowym i skr\u0119camy w prawo. Kolejny odcinek szlaku prowadzi przez Lasy Kudypskie. W Gronitach, na rozwidleniu dr\u00f3g, stoi krzy\u017c po\u015bwi\u0119cony francuskim je\u0144com wojennym, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie w latach 1871\u20131873 podczas budowy nasypu kolejowego na trasie Olsztyn \u2013 Ostr\u00f3da. Tu mo\u017cna zjecha\u0107 z trasy (ok. 2,8 km),aby zwiedzi\u0107 Arboretum Le\u015bne w Kudypach (zob. s. 131). Po drodze mija si\u0119 kapliczk\u0119 wzniesion\u0105 prawdopodobnie dla upami\u0119tnienia ofiar zarazy. Z Kudyp wracamy t\u0105 sam\u0105 drog\u0105 do Gronit (mo\u017cna te\u017c dojecha\u0107 drog\u0105 asfaltow\u0105 bezpo\u015brednio do Naterek).
Z Gronit wyje\u017cd\u017camy ulic\u0105 Natersk\u0105. Jej przed\u0142u\u017ceniem, po przeci\u0119ciu olszty\u0144skiej obwodnicy, jest ulica Diamentowa w Naterkach, miejscowo\u015bci znanej z 18-do\u0142kowego pola golfowego Mazury Golf and Country Club. W centrum wsi, na placu Na Rozdro\u017cu stoj\u0105 du\u017ce wiaty, nazwane Parlament oraz Sejmik. Jest to wspania\u0142e miejsce do odpoczynku.<\/p>\n\n\n\n
Dalej jedziemy drog\u0105 asfaltow\u0105 przez las do Sz\u0105bruka a nast\u0119pnie szos\u0105 o ma\u0142ym nat\u0119\u017ceniu ruchu samochodowego kierujemy si\u0119 do Unieszewa. Za Unieszewem skr\u0119camy w prawo na pierwszym
skrzy\u017cowaniu, ko\u0142o kapliczki, a w Ceg\u0142owie, przed lini\u0105 kolejow\u0105 skr\u0119camy w lewo, w stron\u0119 \u0141ajs. Obje\u017cd\u017camy teren dawnego maj\u0105tku szlacheckiego i kierujemy si\u0119 na p\u00f3\u0142noc. Przecinamy lini\u0119 kolejow\u0105 i jedziemy dalej drog\u0105 asfaltow\u0105 prosto do Gietrzwa\u0142du.<\/p>\n\n\n\n
Jak Szafa\u0142d sta\u0142 si\u0119 Unieszewem<\/strong>
Przed 1945 r. Unieszewo nosi\u0142o nazw\u0119 Sch\u00f6nfelde (pol. Szafa\u0142d). W 1945 r. \u017co\u0142nierze radzieccy zamordowali tutejszego proboszcza. Wed\u0142ug niepotwierdzonych przekaz\u00f3w za wstawiennictwem
ks. pra\u0142ata Jana Hanowskiego parafia otrzyma\u0142a nowego proboszcza w zamian za przyrzeczenie z\u0142o\u017cone pu\u0142kownikowi radzieckiej armii Jurijowi Unieszewowi, \u017ce ten przejdzie do historii. Dlatego
podolszty\u0144ska wie\u015b zmieni\u0142a nazw\u0119 na Unieszewo.<\/p>\n\n\n\nZa Gietrzwa\u0142dem pokonujemy stromy podjazd Warmi\u0144sk\u0105 Alej\u0105 Krajobrazow\u0105 do Woryt. Tu rozpoczyna si\u0119 le\u015bna droga szutrowa, kt\u00f3r\u0105 jedziemy dalej do drogi wojew\u00f3dzkiej nr 531. Skr\u0119camy w prawo, przeje\u017cd\u017camy przez znajduj\u0105cy si\u0119 w ci\u0105gu tej drogi most na Pas\u0142\u0119ce (rezerwat przyrody Ostoja Bobr\u00f3w na Rzece Pas\u0142\u0119ce, zob. s. 130) i jedziemy dalej w kierunku Worlin, jednak przed t\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 skr\u0119camy w pierwsz\u0105 drog\u0119 asfaltow\u0105 w lewo, zgodnie z drogowskazem \u201eWynki 2\u201d. Po lewej stronie mijamy jezioro \u0141oby, nad kt\u00f3rym znajduje si\u0119 ma\u0142a pla\u017ca z pomostem. To dobre miejsce do odpoczynku. Przy drodze stoj\u0105 kapliczki z XIX i XX w. oraz obelisk po\u015bwi\u0119cony poleg\u0142ym w 1945 r. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Wynek, na rozwidleniu dr\u00f3g skr\u0119camy w lewo. Kierujemy si\u0119 przez las do letniskowej wsi K\u0105tno, po\u0142o\u017conej na wschodnim brzegu jeziora Szel\u0105g Wielki. Nast\u0119pnie asfaltow\u0105 szos\u0105, przecinaj\u0105c drog\u0119 krajow\u0105 nr 16, docieramy do Starych Jab\u0142onek. Za przejazdem kolejowym jedziemy w prawo, do dworca kolejowego. Nieco dalej, przy drodze znajduje si\u0119 schron z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n
Lotnicze sosny ze Starych Jab\u0142onek<\/strong>
Stare Jab\u0142onki zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozwija\u0107 w XX w. jako o\u015brodek turystyczny z pensjonatami, o\u015brodkami wypoczynkowymi i restauracjami. W latach 30. XX w. sosny z okolicznych las\u00f3w zosta\u0142y docenione przez niemiecki przemys\u0142 lotniczy. Dlatego zacz\u0119to je nazywa\u0107 \u201esosnami lotniczymi\u201d. Praca przy ich wyr\u0119bie stanowi\u0142a dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w miejscowo\u015bci g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania.<\/p>\n\n\n\nTrasa ma bardzo dobr\u0105 nawierzchni\u0119, a przy tym omija drogi z wi\u0119kszym nat\u0119\u017ceniem ruchu samochodowego. S\u0105 na niej za to spore zjazdy i podjazdy, dlatego polecamy wybra\u0107 si\u0119 na ni\u0105 rowerem turystycznym, crossowym lub g\u00f3rskim. Szlak jest oznakowany kolorem czerwonym.
Odpoczynek warto zaplanowa\u0107 w Gronitach, gdzie znajduje si\u0119 wiata turystyczna, oraz na niestrze\u017conej pla\u017cy z pomostem w Wynkach. W Gietrzwa\u0142dzie mo\u017cna skorzysta\u0107 z oferty Domu Pielgrzyma, O\u015brodka Szkolno-Wypoczynkowego Fundacji Przyjaci\u00f3\u0142 Sanktuarium Matki Bo\u017cej
Gietrzwa\u0142dzkiej, a tak\u017ce Karczmy Warmi\u0144skiej. W Olsztynie s\u0105 dwa dworce kolejowe (do pocz\u0105tku trasy bli\u017cej jest z dworca Olsztyn Zachodni) oraz kilka przystank\u00f3w kolejowych (najbli\u017cej jest przystanek Dajtki). Do miejsca startu mo\u017cna te\u017c wygodnie dojecha\u0107 autobusami komunikacji miejskiej linii 107 i 113. Stacje kolejowe s\u0105 tak\u017ce w po\u0142o\u017conych na trasie miejscowo\u015bciach Naterki
i Unieszewo oraz w Starych Jab\u0142onkach, w kt\u00f3rych ko\u0144czy si\u0119 proponowana wycieczka.<\/p>\n\n\n\n
Sz\u0105bruk
<\/strong>W centrum wsi znajduje si\u0119 p\u00f3\u017anogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z ok. 1500 r., rozbudowany na pocz\u0105tku XX w. Jego wn\u0119trze zdobi\u0105 polichromie z 1510 r. Przed ko\u015bcio\u0142em stoi pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy mieszka\u0144c\u00f3w poleg\u0142ych podczas I wojny \u015bwiatowej, obok umieszczono tablice z informacjami o miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n\u0141ajsy<\/strong>
We wsi zachowa\u0142y si\u0119 zabudowania maj\u0105tku szlacheckiego, istniej\u0105cego tu ju\u017c w XVIII w., kt\u00f3ry stanowi\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 polskich rodzin Jankowskich, Zabienskich i Or\u0142owskich. Do maj\u0105tku nale\u017ca\u0142y folwark i cegielnia. Z drogi wida\u0107 neorenesansowy pa\u0142ac z lat 1881\u20131882.
<\/p>\n\n\n\nGietrzwa\u0142d<\/strong>
Nad wsi\u0105 dominuje ko\u015bci\u00f3\u0142 z ko\u0144ca XV w. Najstarszym zabytkiem jego wn\u0119trza jest gotycka drewniana pieta z 1425 r. Na bocznej \u015bcianie starej cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 obraz rodziny NMP z XVII w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo przebudowany w 1877 r., jego rzut przybra\u0142 w\u00f3wczas kszta\u0142t krzy\u017ca rzymskiego. Spo\u015br\u00f3d element\u00f3w wyposa\u017cenia \u015bwi\u0105tyni najbardziej znany jest obraz przedstawiaj\u0105cy Matk\u0119 Bosk\u0105 z Dzieci\u0105tkiem. Jego uroczysta koronacja odby\u0142a si\u0119 w 1967 r.
z udzia\u0142em kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego i kardyna\u0142a Karola Wojty\u0142y. W 1970 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 godno\u015b\u0107 bazyliki mniejszej. Gietrzwa\u0142d jest znanym miejscem objawie\u0144 Matki Bo\u017cej. Warto wiedzie\u0107,
\u017ce s\u0105 to jedyne objawienia w Polsce, kt\u00f3rych prawdziwo\u015b\u0107 zosta\u0142a potwierdzona przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Objawienia rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 27 czerwca 1877 r., kiedy to 13-letnia Justyna Szafra\u0144ska, przygotowuj\u0105ca si\u0119 do przyj\u0119cia sakramentu pierwszej komunii \u015bwi\u0119tej, zobaczy\u0142a po raz pierwszy Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 na klonie, kt\u00f3ry r\u00f3s\u0142 przy ko\u015bciele. R\u00f3wnie\u017c kole\u017canka Justyny, 12-letnia Barbara
Samulowska doznawa\u0142a objawie\u0144. Dziewczynki widzia\u0142y Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 jeszcze wielokrotnie.
8 wrze\u015bnia Pi\u0119kna Pani pob\u0142ogos\u0142awi\u0142a pobliskie \u017ar\u00f3de\u0142ko i poleci\u0142a dziewczynkom odmawia\u0107 codziennie r\u00f3\u017caniec. Ostatnie spotkanie z ni\u0105 mia\u0142o miejsce 16 wrze\u015bnia 1877 r. Wkr\u00f3tce w miejscu objawie\u0144 pierwsi chorzy pocz\u0119li doznawa\u0107 uzdrowie\u0144. Obecnie przed ko\u015bcio\u0142em, w miejscu objawie\u0144 znajduje si\u0119 kapliczka z figur\u0105 Matki Bo\u017cej. Tradycja codziennego odmawiania r\u00f3\u017ca\u0144ca kultywowana jest do dzi\u015b. Naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a stoi dom Andrzeja Samulowskiego z pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0105.
<\/p>\n\n\n\nAndrzej Samulowski<\/strong>
\u017byj\u0105cy w latach 1840\u20131928 dzia\u0142acz warmi\u0144ski od 1878 r. mieszka\u0142
w Gietrzwa\u0142dzie. By\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem \u201eGazety Olszty\u0144skiej\u201d, prowadzi\u0142 bibliotek\u0119 i ksi\u0119garni\u0119 dla polskiej ludno\u015bci po\u0142udniowej Warmii. B\u0119d\u0105c w Gietrzwa\u0142dzie, warto r\u00f3wnie\u017c odwiedzi\u0107 niezwyk\u0142\u0105 Karczm\u0119 Warmi\u0144sk\u0105<\/strong> ul. Ko\u015bcielna 1, 11-036 Gietrzwa\u0142d, tel. 89 512 34 23, www.karczma.pl. To
restauracja inna ni\u017c wszystkie. Uwag\u0119 go\u015bci przyci\u0105ga oryginalny wystr\u00f3j oraz starannie odtworzone wn\u0119trze. Mo\u017cna tu spr\u00f3bowa\u0107 tradycyjnych warmi\u0144skich potraw oraz wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w organizowanych imprezach, np. biesiadach warmi\u0144skich czy wieczorach \u017cydowskich.
<\/p>\n\n\n\nWoryty<\/strong>
We wsi zachowa\u0142a si\u0119 charakterystyczna dla Warmii zabudowa. Pierwotne, historyczne budynki
z czerwonej ceg\u0142y maj\u0105 dachy pochylone pod k\u0105tem 45 stopni, pokryte czerwon\u0105 ceramiczn\u0105 dach\u00f3wk\u0105. Budynki najcz\u0119\u015bciej s\u0105 ustawione kalenicowo w stron\u0119 drogi.<\/p>\n\n\n\nRezerwat przyrody Ostoja Bobr\u00f3w na Rzece Pas\u0142\u0119ce<\/strong>
W sk\u0142ad teren\u00f3w chronionych wchodz\u0105 rzeka Pas\u0142\u0119ka i jezioro Is\u0105g oraz przylegaj\u0105ce do nich lasy, a tak\u017ce pasy przybrze\u017cne. Rezerwat utworzono w celu ochrony bobr\u00f3w. To najwi\u0119kszy rezerwat wojew\u00f3dztwa warmi\u0144sko-mazurskiego.<\/p>\n\n\n\nArboretum Le\u015bne w Kudypach<\/strong>
Arboretum Kudypy 4, 11-036 Gietrzwa\u0142d, tel. 89 527 90 90, www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl to ogr\u00f3d botaniczny, w kt\u00f3rym prezentowana jest r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 drzew. Jego teren zosta\u0142 podzielony na dzia\u0142y: flory polskiej (z ok. 300 gatunkami rodzimych drzew i krzew\u00f3w), kolekcyjny (z ponad 700 gatunkami drzew) oraz las naturalny \u2013 najciekawszy przyrodniczo fragment wiekowego lasu z pomnikowymi drzewami. Ciekaw\u0105 atrakcj\u0119 edukacyjn\u0105 stanowi lapidarium geologiczne, czyli kolekcja kamieni i g\u0142az\u00f3w narzutowych. W tutejszej Izbie Edukacyjnej jest k\u0105cik przyrodniczy, kt\u00f3ry ukazuje pi\u0119kno przyrody Las\u00f3w Kudypskich, ich ro\u015blinno\u015b\u0107 i \u017cyj\u0105ce w nich zwierz\u0119ta. W pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci znajduj\u0105 si\u0119 eksponaty historyczne zwi\u0105zane z prac\u0105 le\u015bnik\u00f3w oraz wystawa geologiczna.
W okresie od listopada do kwietnia arboretum jest nieczynne.
<\/p>\n\n\n\nWojew\u00f3dzkie Centrum Informacji Turystycznej, ul. Staromiejska 1,
10-017 Olsztyn, tel. 89 535 35 65, info@mazurytravel.com.pl,
www.facebook.com\/mazury.travel, www.mazury.travel
<\/p>\n\n\n\n
Miejska Informacja Turystyczna, pl. Jana Paw\u0142a II 1 (w przyziemiu
ratusza, wej\u015bcie od ul. 1 Maja), 10-101 Olsztyn, tel. 89 521 03 98,
info@olsztyn.eu, www.facebook.com\/mit.olsztyn
<\/p>\n\n\n\n
Informacja Turystyczna w Gietrzwa\u0142dzie, ul. Ko\u015bcielna 1,
11-036 Gietrzwa\u0142d, tel. 89 512 32 90, it@gietrzwald.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015alad trasy w pliku GPX Olsztyn (0,0 km) \u2022 Olsztyn-Dajtki (4,5 km) \u2022 Gronity (8,0 km) \u2022 Naterki(10,3 km) \u2022 Sz\u0105bruk (13,4 km) \u2022 Unieszewo (15,6 km) \u2022 \u0141ajsy (19,5 km) \u2022Gietrzwa\u0142d (23,0 km) \u2022 Woryty (24,9 km) \u2022 Worliny (31,6 km) \u2022 Wynki (34,1 km) \u2022K\u0105tno (45,8 km) \u2022 Stare Jab\u0142onki (48,3 km) Trasa […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"kategorie_obszar":[27],"class_list":["post-2002","szlaki","type-szlaki","status-publish","hentry","kategorie_obszar-warmia-i-okolice"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/2002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki"}],"about":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/types\/szlaki"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"version-history":[{"count":60,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/2002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4193,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/2002\/revisions\/4193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_obszar","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_obszar?post=2002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}