\u015alad trasy w pliku GPX<\/p>\n\n\n\n
Trasa tymczasowa na odcinku: M\u00f3d\u0142ki \u2013 Grabowo \u2013 Muszaki, objazd z powodu remontu drogi, co wyd\u0142u\u017ca ca\u0142\u0105 tras\u0119 o 2,1 km (\u0142\u0105cznie ten odcinek ma d\u0142ugo\u015b\u0107 6,8 km).<\/p>\n\n\n\n
D\u0142uga, licz\u0105ca niemal 90 km trasa, prowadz\u0105ca g\u0142\u00f3wnie przez niezamieszka\u0142e tereny le\u015bne, po r\u00f3\u017cnej jako\u015bci drogach. Idealna dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody i os\u00f3b interesuj\u0105cych si\u0119 histori\u0105 XX w., militariami i sztuk\u0105 wojenn\u0105. Pokonanie trasy w jeden dzie\u0144 wymaga bardzo dobrej kondycji fizycznej i orientacji w terenie.
Wycieczk\u0119 rozpoczynamy przy dworcu kolejowym w Nidzicy, ok. 1,5 km na zach\u00f3d od centrum miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej zabytk\u00f3w, m.in. zamek krzy\u017cacki, browar zamkowy, ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki, ratusz, ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny i \u015bw. Wojciecha. Ciekaw\u0105 atrakcj\u0105 w okolicy jest najwi\u0119kszy g\u0142az narzutowy na Mazurach nazwany Tatarskim Kamieniem, le\u017c\u0105cy w Tatarach, ok. 2 km od centrum Nidzicy.
Spod dworca jedziemy ul. Kolejow\u0105 na po\u0142udnie, maj\u0105c torowisko po prawej stronie. Po pokonaniu 1,5 km docieramy do wsi Pi\u0105tki, mijamy j\u0105 i przeje\u017cd\u017camy pod wiaduktem trasy S7. Jako\u015b\u0107 nawierzchni asfaltowej pogarsza si\u0119. Mijamy Olszewko i wje\u017cd\u017camy do Olszewa. Przy drodze stoj\u0105 majestatyczne stare drzewa. Kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w za zielon\u0105 tablic\u0105 oznaczaj\u0105c\u0105 granic\u0119 miejscowo\u015bci skr\u0119camy w szutrow\u0105 drog\u0119 w lewo. Po przebyciu kilkuset metr\u00f3w doje\u017cd\u017camy do Borowego M\u0142yna. Na kra\u0144cu wsi na rozje\u017adzie jedziemy w prawo. Drog\u0105 szutrow\u0105 biegn\u0105c\u0105 w\u015br\u00f3d p\u00f3l, \u0142\u0105k i zagajnik\u00f3w docieramy do Kanigowa, w kt\u00f3rym przeje\u017cd\u017camy prosto przez dwa skrzy\u017cowania, a dalej wiaduktem nad drog\u0105 S7, kieruj\u0105c si\u0119 do Siemi\u0105tek i Zagrzewa. W tej ostatniej wsi na rozje\u017adzie skr\u0119camy w lewo i jedziemy drog\u0105 z betonowych p\u0142yt wzd\u0142u\u017c kamiennego muru. Dalej skr\u0119camy w prawo w drog\u0119 asfaltow\u0105, maj\u0105c mur po prawej stronie. Za zielon\u0105 tablic\u0105 oznaczaj\u0105c\u0105 granic\u0119 miejscowo\u015bci jedziemy w prawo szutr\u00f3wk\u0105 do Piotrowic, gdzie przecinamy skrzy\u017cowanie i drog\u0105 asfaltow\u0105 zmierzamy do Magdale\u0144ca. Na drugim skrzy\u017cowaniu w tej miejscowo\u015bci skr\u0119camy w szutrow\u0105 drog\u0119 do wsi M\u00f3d\u0142ki, gdzie zje\u017cd\u017camy w prawo w drog\u0119 wojew\u00f3dzk\u0105 DW604, kt\u00f3r\u0105 jedziemy 4,5 km do Muszak. Droga ta jest obecnie remontowana, ale przejezdna (zw\u0119\u017cenia, ruch wahad\u0142owy).<\/p>\n\n\n\n
Wersja alternatywna odcinka trasy na czas remontu drogi Na mijanym rozje\u017adzie dr\u00f3g jedziemy prosto, nie skr\u0119camy w prawo. Dalej na skrzy\u017cowaniu skr\u0119camy w lewo w drog\u0119 o nawierzchni brukowej, kt\u00f3ra stopniowo zanika i przechodzi w szutrow\u0105. Po pokonaniu kilku kilometr\u00f3w doje\u017cd\u017camy do asfaltowej drogi na skraju wsi Wa\u0142y i skr\u0119camy w ni\u0105 w lewo. Pag\u00f3rkowaty teren pomi\u0119dzy Wa\u0142ami a Zimn\u0105 Wod\u0105 nosi nazw\u0119 Z\u0142otych G\u00f3r. Do Zimnej Wody docieramy po przejechaniu ok. 3,5 km, tam skr\u0119camy w prawo na Szczytno w drog\u0119 wojew\u00f3dzk\u0105 DW545. W 1914 r. w tych okolicach toczy\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 wojennych, nazwanych potem zbiorczo bitw\u0105 pod Tannenbergiem. Wojska niemieckie pokona\u0142y w niej armi\u0119 rosyjsk\u0105, a gdzie\u015b w tym rejonie zagin\u0105\u0142 legendarny skarb genera\u0142a Samsonowa. Szlak oznakowany znakami zielonymi, miejscami s\u0105 one jednak niewidoczne. Nidzica ma bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenia kolejowe z Olsztynem i Warszaw\u0105, a przez nie z Gda\u0144skiem, Krakowem i Aglomeracj\u0105 \u015al\u0105sk\u0105. Po\u0142\u0105cze\u0144 z Olsztynem jest oko\u0142o dziesi\u0119ciu dziennie w jedn\u0105 stron\u0119. Na miejsce startu wycieczki mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c dosta\u0107 si\u0119 autobusem \u2013 Nidzica le\u017cy bowiem przy drodze ekspresowej S7 i ma bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenia autobusowe z wieloma du\u017cymi miastami w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Monumentalny zamek krzy\u017cacki w Nidzicy to najwi\u0119ksza warownia na Mazurach. Zbudowany na prze\u0142omie XIV i XV w., strzeg\u0142 strategicznej granicy z Polsk\u0105. W czasie wojen polsko-krzy\u017cackich w XV w. by\u0142 wielokrotnie oblegany i przechodzi\u0142 z r\u0105k do r\u0105k. Podobnie dzia\u0142o si\u0119 podczas potopu szwedzkiego. Zbombardowany w czasie II wojny \u015bwiatowej, zosta\u0142 szybko odbudowany. Dzisiaj dzia\u0142aj\u0105 w nim Muzeum Ziemi Nidzickiej, (ul. Zamkowa 2, 13-100 Nidzica, tel. 89 625 03 70, zamek@nidzica.pl<\/a>, www.nok.nidzica.pl\/zapraszamy\/zwiedzanie-zamku<\/a>) Nidzicki O\u015brodek Kultury, Bractwo Rycerskie Komturii Nidzickiej (organizuj\u0105ce turnieje rycerskie, pokazy walk, lekcje historii i bior\u0105ce udzia\u0142 w innych tego typu imprezach w Polsce), galeria i biblioteka. Mo\u017cna tutaj te\u017c skorzysta\u0107 z pokoi go\u015bcinnych i restauracji. Wej\u015bcie na dziedziniec jest bezp\u0142atne, wst\u0119p do muzeum \u2013 p\u0142atny, a zwiedzanie z przewodnikiem mo\u017cliwe jest o ka\u017cdej pe\u0142nej godzinie. U st\u00f3p g\u00f3ry zamkowej stoi ceglany budynek z 1868 r., w kt\u00f3rym do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej funkcjonowa\u0142 browar. Po 1945 r. produkowano w nim oran\u017cad\u0119, a od 1958 r. \u2013 miody pitne. Obecnie wytw\u00f3rnia miod\u00f3w jest w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105. Pomi\u0119dzy wsiami Wa\u0142y i Zimna Woda, po po\u0142udniowej stronie drogi na odcinku 3 km, ci\u0105gn\u0105 si\u0119 w lesie tajemnicze nasypy, czasami jeden, czasem dwa r\u00f3wnoleg\u0142e. Prawdopodobnie niegdy\u015b pomi\u0119dzy nimi by\u0142a fosa. S\u0105 to pozosta\u0142o\u015bci umocnie\u0144 datowanych na XI-XIII w., budowanych w celu obrony Mazowsza przed najazdami ze strony Prus\u00f3w. P\u00f3\u017aniej wyznacza\u0142y one granic\u0119 Korony Polskiej i pa\u0144stwa Zakonu Krzy\u017cackiego. Obecnie wa\u0142y maj\u0105 wysoko\u015b\u0107 ok. 1,5 m. Technika ich budowy polega\u0142a prawdopodobnie na obsypywaniu ziemi\u0105 konstrukcji z drewna. Miejscami by\u0142y wzmacniane palisad\u0105 z bali i stra\u017cnicami. Pe\u0142ni\u0142y swoj\u0105 rol\u0119 do 1343 r., kiedy to porozumienie mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Krzy\u017cakami przesun\u0119\u0142o granic\u0119 kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w na po\u0142udnie na rzek\u0119 Orzyc.<\/p>\n\n\n\n Miejsce samob\u00f3jczej \u015bmierci dow\u00f3dcy wojsk rosyjskich genera\u0142a Aleksandra Samsonowa pozostawa\u0142o tajemnic\u0105. Gdyby nie determinacja jego \u017cony, prawdopodobnie nigdy nie zosta\u0142oby odnalezione. W rok po bitwie El\u017cbieta Samsonowa w towarzystwie kilku os\u00f3b odszuka\u0142a gr\u00f3b w lesie pod Wielbarkiem, na terenie zaj\u0119tym przez Niemc\u00f3w. Wskazali go jej robotnicy le\u015bni, kt\u00f3rzy pochowali genera\u0142a i zabrali z\u0142oty medalion z podobiznami jego \u017cony i dzieci. Samsonow zosta\u0142 pochowany ponownie w rodzinnym maj\u0105tku na Ukrainie, a w miejscu jego \u015bmierci ustawiono pomnik.<\/p>\n\n\n\n W okolicach jeziora Omulew mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na tablice informacyjne \u201eKrainy rybo\u0142owa\u201d. Jest to jeden z najrzadszych ptak\u00f3w drapie\u017cnych w Polsce. \u017byje w pobli\u017cu czystych jezior (w kt\u00f3rych \u0142owi ryby), a gniazda zak\u0142ada na wierzcho\u0142kach starych drzew, przewa\u017cnie sosen. Miejsca jego gniazdowania obj\u0119te s\u0105 ochron\u0105 strefow\u0105. W sezonie l\u0119gowym nie mo\u017cna zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do nich na mniej ni\u017c 500 m, a przez ca\u0142y rok nie mo\u017cna w tej strefie prowadzi\u0107 \u017cadnych prac w lesie.<\/p>\n\n\n\n Jeden z najwi\u0119kszych g\u0142az\u00f3w narzutowych Mazur le\u017cy na polu przy polnej drodze we wsi Tatary pod Nidzic\u0105 (jest to ska\u0142a przeobra\u017cona, tzw. granitognejs). Ma 19 m obwodu, 6,5 m d\u0142ugo\u015bci, 4 m szeroko\u015bci i 2 m wysoko\u015bci. Wiadomo, \u017ce przez wieki od\u0142upywano z niego spore fragmenty z przeznaczeniem na kamienie m\u0142y\u0144skie. Na jego szczycie jest umieszczona kamienna kula armatnia, kt\u00f3ra \u2013 wed\u0142ug legendy \u2013 zabi\u0142a wodza Tatar\u00f3w, planuj\u0105cych zdobycie Nidzicy w czasie potopu szwedzkiego. \u015amier\u0107 wodza udaremni\u0142a te plany.<\/p>\n\n\n\n Po II wojnie \u015bwiatowej, aby zwi\u0119kszy\u0107 obszar poligonu, wysiedlono i zburzono kilka wsi: Piec, Ma\u0142ga, Ulesie, Sadek, Retkowo i Rude Wa\u0142y. Po zlikwidowaniu poligonu w 1993 r. teren pozosta\u0142 niezamieszka\u0142y i sta\u0142 si\u0119 ostoj\u0105 dzikiej natury. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru obj\u0119to ochron\u0105 jako rezerwat przyrody Ma\u0142ga. Zajmuje on powierzchni\u0119 niemal 150 ha. To wa\u017cne miejsce gromadzenia si\u0119 \u017curawi na jesiennych zlotowiskach, a tak\u017ce miejsce l\u0119gowe orlika krzykliwego, b\u0142otniaka stawowego, pustu\u0142ki, sowy uszatki b\u0142otnej, cietrzewia i wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w siewkowatych. W pozosta\u0142o\u015bciach dawnych wsi, na le\u015bnych drogach, bagnach i piaszczystych \u0142achach pojawiaj\u0105 si\u0119 czasem grupy graczy w paintball i poszukiwacze legendarnego skarbu genera\u0142a Samsonowa. Niedawno pojawi\u0142y si\u0119 informacje o planach reaktywacji poligonu.<\/p>\n\n\n\n Bitwa pomi\u0119dzy wojskami niemieckimi i rosyjskimi rozegra\u0142a si\u0119 pomi\u0119dzy 26 a 30 sierpnia 1914 r. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w okolicy Grunwaldu, kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w na zach\u00f3d, a zako\u0144czy\u0142a w okolicy Muszak, gdzie rosyjski dow\u00f3dca genera\u0142 Samsonow pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Mimo przewagi liczebnej Rosjanie ponie\u015bli druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119. Dla Niemc\u00f3w by\u0142o to wa\u017cne zwyci\u0119stwo pod wzgl\u0119dem strategicznym, a tak\u017ce propagandowym. G\u0142osili, \u017ce by\u0142 to rewan\u017c German\u00f3w na S\u0142owianach za przegran\u0105 prawie 500 lat wcze\u015bniej bitw\u0119 pod Grunwaldem. Pocz\u0105tkowo atakuj\u0105cy Rosjanie byli pewni zwyci\u0119stwa, przegrali z powodu b\u0142\u0119d\u00f3w i braku koordynacji pomi\u0119dzy dow\u00f3dcami. Genera\u0142 Samsonow mia\u0142 ze sob\u0105 w\u00f3z ze z\u0142otem, kt\u00f3re mia\u0142o by\u0107 wyp\u0142acane \u017co\u0142nierzom jako nagroda po wygranej bitwie. Gdy zda\u0142 sobie spraw\u0119 z pora\u017cki, pono\u0107 zatopi\u0142 w\u00f3z w bagnistej rzece przy zniszczonym mostku, usun\u0105\u0142 \u015bwiadk\u00f3w i sam pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Bagnistych ciek\u00f3w, le\u015bnych dr\u00f3g i mostk\u00f3w jest w okolicy bardzo du\u017co. Do dzi\u015b mo\u017cna spotka\u0107 poszukiwaczy z wykrywaczami metalu, przeczesuj\u0105cych okolic\u0119. We wsi Zimna Woda znajduje si\u0119 jeden z licznych cmentarzy wojennych, na kt\u00f3rych pochowano ofiary bitwy.<\/p>\n\n\n\n Omulew stanowi szlak kajakowy o d\u0142ugo\u015bci ok. 130 km, z czego 46 km w granicach wojew\u00f3dztwa warmi\u0144sko-mazurskiego. Rzeka wyp\u0142ywa z jeziora Omulew, nad kt\u00f3rym w miejscowo\u015bciach Jab\u0142onka i Wikno znajduj\u0105 si\u0119 dogodne miejsca startowe. P\u0142ynie przez dzikie i bezludne tereny dawnego poligonu wojskowego, przez las i faunistyczny rezerwat przyrody Ma\u0142ga, a dalej przez sielskie, otwarte tereny R\u00f3wniny Kurpiowskiej. Uchodzi do Narwi w Ostro\u0142\u0119ce. Na przep\u0142yni\u0119cie ca\u0142ego szlaku potrzeba kilku dni, mo\u017cna te\u017c organizowa\u0107 sp\u0142ywy jednodniowe na wybranych odcinkach. Pocz\u0105tkowo rzeka jest w\u0105ska, obfituje w ostre zakr\u0119ty, w jej nurcie le\u017c\u0105 zwalone pnie. Dalej szlak staje si\u0119 \u0142atwiejszy, ale nurt zwalnia. Bezludna okolica daje unikaln\u0105 szans\u0119 na kontakt z dzik\u0105 przyrod\u0105. Rzeka nie jest tak popularna w\u015br\u00f3d kajakarzy, jak bardziej znane trasy sp\u0142yw\u00f3w na Mazurach.<\/p>\n\n\n\n Jezioro ma bardzo nieregularny kszta\u0142t dw\u00f3ch r\u00f3wnoleg\u0142ych, ale niesymetrycznych rynien po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 \u0142\u0105cznikiem, powierzchni\u0119 ok. 500 ha i pi\u0119\u0107 wysp. Na zachodnim brzegu le\u017c\u0105 miejscowo\u015bci wypoczynkowe Jab\u0142onka i Wikno, w kt\u00f3rych urz\u0105dzono kilka k\u0105pielisk, s\u0105 te\u017c dzikie pla\u017ce. Pozosta\u0142e brzegi s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci zalesione. Akwen stanowi cenione przez w\u0119dkarzy \u0142owisko, wyst\u0119puj\u0105 w nim: szczupaki, sandacze, okonie, leszcze i inne gatunki ryb. Mo\u017cna po nim p\u0142ywa\u0107 kajakami, \u0142odziami wios\u0142owymi i \u017cagl\u00f3wkami, nie mo\u017cna jednak u\u017cywa\u0107 silnik\u00f3w spalinowych \u2013 obj\u0119ty jest bowiem granicami strefy ciszy.<\/p>\n\n\n\n W Brze\u017anie \u0141y\u0144skim przy mo\u015bcie znajduje si\u0119 dogodny punkt rozpocz\u0119cia sp\u0142ywu \u0141yn\u0105. Ta najwi\u0119ksza rzeka Warmii i Mazur stanowi jeden z najpopularniejszych szlak\u00f3w kajakowych regionu (blisko 200 km w granicach Polski). Z Brze\u017ana mo\u017cna pop\u0142yn\u0105\u0107 w g\u00f3r\u0119 rzeki pod pr\u0105d, przez cztery niewielkie jeziora: Morze, Du\u017ce Brze\u017ano, Ma\u0142e Brze\u017ano i Krzy\u017c. Odcinek ten jest bardzo atrakcyjny przyrodniczo, umo\u017cliwia obserwowanie bobr\u00f3w i ptactwa wodnego. Pr\u0105d jest powolny. Start z Brze\u017ana \u0141y\u0144skiego daje najlepsz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dotarcia w ten rejon rzeki, zwodowanie kajak\u00f3w powy\u017cej wsi jest bardzo trudne. Z powodu bujnej ro\u015blinno\u015bci wodnej, hamuj\u0105cej kajak, trasa mo\u017ce by\u0107 trudna do przep\u0142yni\u0119cia latem, przy niskim poziomie wody. Powr\u00f3t t\u0105 sam\u0105 drog\u0105. Z Brze\u017ana mo\u017cna pop\u0142yn\u0105\u0107 te\u017c z pr\u0105dem rzeki do miejscowo\u015bci Kurki, znanej ze sp\u0142ywu z udzia\u0142em Karola Wojty\u0142y z 1958 r. Na \u015bcianie tutejszego ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 po\u015bwi\u0119cona temu wydarzeniu tablica. Sp\u0142yw mo\u017cna kontynuowa\u0107 dalej do Jeziora \u0141a\u0144skiego. Wyp\u0142ywaj\u0105c z tego akwenu, \u0141yna przecina ogrodzony teren o\u015brodka wypoczynkowego (przep\u0142yni\u0119cie tego odcinka wymaga uzyskania zezwolenia kierownictwa o\u015brodka). Dalej rzeka p\u0142ynie przez rezerwat przyrody Las Warmi\u0144ski. Zorganizowanie sp\u0142ywu w jego granicach wymaga zgody Regionalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska w Olsztynie.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015alad trasy w pliku GPX Nidzica (0,0 km) \u2013 Pi\u0105tki (1,5 km) \u2013 Olszewo (3,5 km) \u2013 Borowy M\u0142yn (5,0 km) \u2013 Kanigowo (8,6 km) \u2013 Siemi\u0105tki (10,8 km) \u2013 Zagrzewo (12,6 km) \u2013 Piotrowice (14,8 km) \u2013 Magdaleniec (16,1 km) \u2013 M\u00f3d\u0142ki* (18,9 km) \u2013 Muszaki (23,6 km) \u2013 Wa\u0142y (32,6 km) \u2013 Zimna […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"kategorie_obszar":[27],"class_list":["post-3257","szlaki","type-szlaki","status-publish","hentry","kategorie_obszar-warmia-i-okolice"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki"}],"about":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/types\/szlaki"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3257\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5728,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3257\/revisions\/5728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_obszar","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_obszar?post=3257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/strong>Po wje\u017adzie do wsi M\u00f3d\u0142ki skr\u0119camy ostro do ty\u0142u w prawo i jedziemy przez las do Grabowa, gdzie skr\u0119camy w lewo w g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0119 do Muszak. W Muszakach jedziemy zgodnie z drogowskazem drog\u0105 na Ulesie, przez tereny dawnego poligonu wojskowego Muszaki. Je\u015bli zostan\u0105 zrealizowane plany reaktywacji poligonu, trasa b\u0119dzie musia\u0142a ulec powa\u017cniejszym modyfikacjom. Obecnie okolica jest bezludna. W\u0105sk\u0105 asfaltow\u0105 drog\u0105 wje\u017cd\u017camy do Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej.<\/p>\n\n\n\n
Po przejechaniu 1,5 km, przy bia\u0142ej tablicy kieruj\u0105cej do o\u015brodka wypoczynkowego Omulew, skr\u0119camy w lewo. Za o\u015brodkiem nawierzchnia asfaltowa przechodzi w szutrow\u0105, a droga wiedzie wzd\u0142u\u017c p\u0142otu ogradzaj\u0105cego teren wojskowy, ca\u0142y czas przez las. Za tym terenem przeje\u017cd\u017camy przez most kratownicowy na rzece Omulew. Po lewej czasami wida\u0107 pomi\u0119dzy drzewami jezioro Omulew. Ok. 1,5 km za mostem na skrzy\u017cowaniu dr\u00f3g le\u015bnych skr\u0119camy z g\u0142\u00f3wnej drogi w lewo. Oznakowanie szlaku jest tu dobrze widoczne. Po przejechaniu kolejnego kilometra na rozje\u017adzie wybieramy lew\u0105 nieutwardzon\u0105 drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 doje\u017cd\u017camy do po\u0142o\u017conej nad jeziorem Omulew Nataci Ma\u0142ej. Skr\u0119camy w drog\u0119 asfaltow\u0105 w prawo i jedziemy \u0142ukiem dooko\u0142a jeziora. Na skrzy\u017cowaniu 2 km za wsi\u0105 skr\u0119camy w lewo w g\u0142\u00f3wn\u0105, prowadz\u0105c\u0105 do Nidzicy drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 doje\u017cd\u017camy do Nataci Wielkiej i Jab\u0142onki. W Jab\u0142once, za domem z czerwonej ceg\u0142y, w miejscu gdzie po lewej stronie szosy stoi wypuk\u0142e lustro dla kierowc\u00f3w, skr\u0119camy w prawo w drog\u0119 szutrow\u0105. Nieco dalej na widelcowatym rozje\u017adzie jedziemy w prawo i po kilkuset metrach wje\u017cd\u017camy do lasu. Droga jest na \u015brodku zaro\u015bni\u0119ta traw\u0105, miejscami piaszczysta.
Jedziemy ok. 5 km ca\u0142y czas prosto i docieramy do Brze\u017ana \u0141y\u0144skiego. Przeje\u017cd\u017camy przez most na \u0141ynie. Droga miejscami jest brukowana. Na pierwszym rozje\u017adzie za miejscowo\u015bci\u0105 jedziemy w prawo, na drugim w lesie zje\u017cd\u017camy z bruku w piaszczyst\u0105 drog\u0119 w lewo. Przed Lipowem Kurkowskim na drodze pojawia si\u0119 bruk. We wsi skr\u0119camy w lewo w drog\u0119 asfaltow\u0105, przeje\u017cd\u017camy prosto przez skrzy\u017cowanie i jedziemy drog\u0105 brukowan\u0105, a potem zasypan\u0105 piachem asfaltow\u0105 na po\u0142udnie, w las. Po przebyciu ok. 1,5 km mijamy skrzy\u017cowanie z mniejsz\u0105 drog\u0105 le\u015bn\u0105, za kt\u00f3rym w lewo odchodzi droga gruntowa, w kt\u00f3r\u0105 skr\u0119camy. Nieco dalej wyje\u017cd\u017camy z lasu i jedziemy do W\u00f3lki Or\u0142owskiej, gdzie skr\u0119camy w prawo w drog\u0119 asfaltow\u0105, w stron\u0119 Bolejn. Je\u017celi wcze\u015bniej w lesie przegapimy zjazd (szlak jest tu s\u0142abo oznakowany), te\u017c wyjedziemy w Bolejnach. Mi\u0119dzy W\u00f3lk\u0105 Or\u0142owsk\u0105 a Bolejnami zlokalizowane s\u0105 oznakowane bunkry i umocnienia przeciwczo\u0142gowe z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Z Bolejn jedziemy dalej prosto na \u017belazno. Po wje\u017adzie do wsi na skrzy\u017cowaniu skr\u0119camy w lewo, a za miejscowo\u015bci\u0105 trzymamy si\u0119 g\u0142\u00f3wnej drogi, kt\u00f3ra biegnie \u0142ukiem w prawo w stron\u0119 Bujak\u00f3w, przechodz\u0105c w szutr\u00f3wk\u0119. Mijamy przejazd kolejowy i wje\u017cd\u017camy w las. Miejscami droga jest nieutwardzona. Na skrzy\u017cowaniu jedziemy w prawo, po kilkuset metrach w lewo i po ok. 1 km zn\u00f3w w lewo w mniejsz\u0105 gruntow\u0105 drog\u0119, na szcz\u0119\u015bcie znaki szlaku s\u0105 tu widoczne. Po przebyciu ok. 2 km przeje\u017cd\u017camy prosto przez skrzy\u017cowanie, dalej wiaduktem nad tras\u0105 S7 i wje\u017cd\u017camy do Fr\u0105knowa. Tutaj skr\u0119camy ostro w lewo, jedziemy kolejnym wiaduktem nad S7 i drog\u0105 asfaltow\u0105 obsadzon\u0105 starymi drzewami. Po przejechaniu ok. 2,5 km na drugim skrzy\u017cowaniu skr\u0119camy w prawo do Dobrzynia. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c z niego, wybieramy szutrow\u0105 drog\u0119 w lewo. Jedziemy przez las, po pokonaniu ok. 2 km na skrzy\u017cowaniu skr\u0119camy w prawo w drog\u0119 gruntow\u0105. Na kolejnym skrzy\u017cowaniu jedziemy w lewo w drog\u0119 szutrow\u0105, zostawiaj\u0105c z boku Las Miejski. Przed przejazdem kolejowym skr\u0119camy w prawo w ul. Le\u015bn\u0105, biegn\u0105c\u0105 wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w do ul. Olszty\u0144skiej. Skr\u0119camy w ni\u0105 w lewo i doje\u017cd\u017camy do dworca kolejowego.<\/p>\n\n\n\n
Rekomendowany rodzaj roweru: g\u00f3rski.<\/p>\n\n\n\nNidzica<\/h3>\n\n\n\n
Ciekawa jest historia najstarszych nidzickich ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki zosta\u0142 wzniesiony w stylu neogotyckim jako ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w 1860 r., 30 lat p\u00f3\u017aniej dobudowano do niego wie\u017c\u0119. W 1948 r., w zwi\u0105zku z nap\u0142ywem ludno\u015bci katolickiej i zmniejszaj\u0105c\u0105 si\u0119 liczb\u0105 ewangelik\u00f3w, parafie katolicka i lutera\u0144ska wymieni\u0142y si\u0119 budowlami sakralnymi. We wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a zgromadzono wiele zabytk\u00f3w z opuszczonych ko\u015bcio\u0142\u00f3w ewangelickich w okolicy, m.in. kilka malowanych na desce obraz\u00f3w, z kt\u00f3rych najstarszy pochodzi z XV w., o\u0142tarz, kilka figur i obraz\u00f3w datowanych na XVIII w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny i \u015bw. Wojciecha powsta\u0142 na prze\u0142omie XIV i XV w., oczywi\u015bcie jako katolicki. Po 1525 r. przej\u0119li go protestanci, a po II wojnie \u015bwiatowej \u2013 ponownie katolicy. W swojej historii \u015bwi\u0105tynia by\u0142a wielokrotnie niszczona i odbudowywana, w efekcie czego jej aktualny styl architektoniczny stanowi po\u0142\u0105czenie gotyku i neorenesansu. W jej wn\u0119trzu uwag\u0119 zwracaj\u0105 wisz\u0105ce wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnej nawy galerie i kasetonowy, drewniany, p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142y strop.<\/p>\n\n\n\n\u015aredniowieczne wa\u0142y obronne<\/h3>\n\n\n\n
Gr\u00f3b genera\u0142a Samsonowa<\/h3>\n\n\n\n
Uwa\u017caj na rybo\u0142owy<\/h3>\n\n\n\n
Tatarski Kamie\u0144 w Tatarach<\/h3>\n\n\n\n
Poligon w Muszakach<\/h3>\n\n\n\n
Bitwa pod Tannenbergiem i skarb Samsonowa<\/h3>\n\n\n\n
Szlak kajakowy Omulwi<\/h3>\n\n\n\n
Jezioro Omulew<\/h3>\n\n\n\n
Szlak kajakowy \u0141yny<\/h3>\n\n\n\n