Pasym (35,2 km)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
Ciekawa 35-kilometrowa p\u0119tla oznaczona kolorem \u017c\u00f3\u0142tym, prowadz\u0105ca przez gminy Pasym i Purda \u2013 pograniczne tereny Warmii i Mazur. Idealna na kilkugodzinn\u0105 wycieczk\u0119 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w dw\u00f3ch k\u00f3\u0142ek, ceni\u0105cych sobie malownicze krajobrazy, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna znale\u017a\u0107 pere\u0142ki architektury i unikalne atrakcje turystyczne. Nie jest to na pewno propozycja dla rodzin z dzie\u0107mi, chyba \u017ce najm\u0142odsi zd\u0105\u017cyli ju\u017c zdoby\u0107 pewne do\u015bwiadczenie i maj\u0105 dobr\u0105 kondycj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wycieczk\u0119 rozpoczynamy na rynku jednego z najstarszych miast Mazur \u2013 Pasymia. St\u0105d jedziemy w kierunku p\u00f3\u0142nocno\u2011wschodnim ul. ks. Barczewskiego, kt\u00f3ra przechodzi w ul. Ko\u015bciuszki i stanowi wyjazd na D\u017awierzuty. Po ok. 900 m, przy bia\u0142ej tablicy oznaczaj\u0105cej koniec miejscowo\u015bci, skr\u0119camy w lewo w ul. Spacerow\u0105 i jedziemy wzd\u0142u\u017c wschodniego brzegu niezwyk\u0142ego jeziora Kalwa, pocz\u0105tkowo przez pola, p\u00f3\u017aniej przez lasy.
Po kolejnych ok. 5 km, na rozje\u017adzie w Rudziskach Pasymskich, droga asfaltowa przechodzi w szutrow\u0105. Jedziemy w prawo i po ok. 300 m docieramy do zarastaj\u0105cych lasem ruin dawnego Uniwersytetu Ludowego, po\u0142o\u017conych po lewej stronie szlaku. Za Rudziskami jedziemy nieutwardzonymi drogami przez las li\u015bciasty, przewa\u017cnie bukowy, co jaki\u015b czas pokonuj\u0105c d\u0142ugie podjazdy, drog\u0105 malowniczo wcinaj\u0105c\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119boko we wzg\u00f3rza. Na dw\u00f3ch pierwszych rozjazdach trzymamy si\u0119 lewej strony, p\u00f3\u017aniej przeje\u017cd\u017camy prosto przez skrzy\u017cowanie, na nast\u0119pnym jedziemy w prawo, a na kolejnym w lewo. W tym miejscu widzimy spore rynnowe jezioro Serwent.
Na drodze napotykamy kilka znacz\u0105cych podjazd\u00f3w i zjazd\u00f3w, a po jej obu stronach widzimy bagienka i oczka wodne. Lasy s\u0105 u\u017cytkowane gospodarczo, tote\u017c otoczenie stale si\u0119 zmienia, mijamy stare drzewostany, m\u0142odniki i zr\u0119by. Na le\u015bnym odcinku drogi z rzadka pojawiaj\u0105cym si\u0119 znakom \u017c\u00f3\u0142tego szlaku towarzysz\u0105 znaki szlaku zielonego. Po wyje\u017adzie z lasu skr\u0119camy w prawo, w szersz\u0105 drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do Purdy. Najpierw jedziemy po nawierzchni z kostki, kt\u00f3ra po ok. 1,5 km przechodzi w asfalt. Z centrum wsi jedziemy 200\u2013300 m w kierunku Barczewa, potem odbijamy w lewo, w brukowan\u0105 drog\u0119 na Pajtu\u0144ski M\u0142yn. Droga o zmiennej nawierzchni \u2013 brukowej, szutrowej i nieutwardzonej \u2013 prowadzi najpierw przez pola, p\u00f3\u017aniej lasem, z kt\u00f3rego wyje\u017cd\u017caj\u0105c, trafiamy wprost do pi\u0119knego m\u0142yna. Tutaj p\u0119tla szlaku zawraca do Purdy, wiod\u0105c przez wie\u015b Pajtuny. Nawierzchnia jest zmienna podobnie jak wcze\u015bniej. Kilkukilometrow\u0105 p\u0119tl\u0119 Purda \u2013 Pajtu\u0144ski M\u0142yn mo\u017cemy pokona\u0107 r\u00f3wnie dobrze w odwrotnym kierunku.
Zmierzaj\u0105c szlakiem dalej, w Purdzie kierujemy si\u0119 na po\u0142udniowy zach\u00f3d, w stron\u0119 Krzywonogi. Z g\u0142\u00f3wnej drogi skr\u0119camy w prawo, mijaj\u0105c po prawej stronie zabytkowy ko\u015bci\u00f3\u0142. Kiepskiej jako\u015bci asfalt szybko si\u0119 ko\u0144czy, przechodz\u0105c w drog\u0119 szutrow\u0105. Na rozje\u017adzie przed lasem jedziemy w lewo. Przez las prowadzi nieutwardzona droga z kilkoma podjazdami i zjazdami. Aby si\u0119 nie zgubi\u0107, trzeba jecha\u0107 prosto i nie skr\u0119ca\u0107. Gdy szlak dotrze do tor\u00f3w kolejowych, doje\u017cd\u017camy do asfaltu. Jedziemy w lewo, nie przecinaj\u0105c tor\u00f3w, do miejscowo\u015bci Krzywonoga. Tam trzymamy si\u0119 g\u0142\u00f3wnej drogi, kt\u00f3ra w centrum wsi skr\u0119ca w prawo na Micha\u0142ki, po\u0142o\u017cone na zachodnim brzegu jeziora Kalwa. Jezioro wida\u0107 z drogi, niestety zabudowane i ogrodzone dzia\u0142ki utrudniaj\u0105 dost\u0119p do niego.
Z Micha\u0142k\u00f3w drog\u0105 asfaltow\u0105 doje\u017cd\u017camy do Tylkowa, gdzie skr\u0119camy w lewo, w drog\u0119 krajow\u0105 DK53 na odcinku Olsztyn\u2013Szczytno. Po pokonaniu ok. 100 m zje\u017cd\u017camy z niej w lewo w ul. Poln\u0105, kt\u00f3ra przechodzi w ul. Dworcow\u0105. \u015acie\u017ck\u0105 rowerow\u0105 z kostki brukowej doje\u017cd\u017camy do centrum Pasymia. Gdy \u015bcie\u017cka si\u0119 ko\u0144czy, kontynuujemy jazd\u0119 ulicami. Na rozje\u017adzie, z kt\u00f3rego wida\u0107 ju\u017c zabytki miasta, skr\u0119camy w lewo i po kilku chwilach jeste\u015bmy na rynku. Je\u015bli kto\u015b ma ochot\u0119, mo\u017ce troch\u0119 wcze\u015bniej skr\u0119ci\u0107 z ul. Polnej w lewo, w ul. Ostr\u00f3w, i obok cmentarza w Pasymiu dojecha\u0107 do k\u0105pieliska miejskiego nad jeziorem Kalwa.<\/p>\n\n\n\n
Walka o zachowanie polsko\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
Purda by\u0142a jednym z wi\u0119kszych o\u015brodk\u00f3w polskiego ruchu narodowego na Warmii. Ks. J\u00f3zef Osi\u0144ski wraz z organist\u0105 Paw\u0142em Ciecierskim w 1863 r. przez kilka miesi\u0119cy dawali schronienie polskim powsta\u0144com. U schy\u0142ku tzw. Kulturkampfu w\u0142adze pruskie usun\u0119\u0142y ze wsi proboszcza, a germanizacja przybiera\u0142a na sile z ka\u017cdym kolejnym rokiem. W pierwszych latach XX w. w miejscowej szkole uczono wy\u0142\u0105cznie po niemiecku, a za ka\u017cde s\u0142owo wypowiedziane po polsku dzieci by\u0142y bite przez nauczyciela. <\/p>\n\n\n\n
Pasym le\u017cy przy drodze krajowej DK53 Olsztyn\u2013Ostro\u0142\u0119ka. W odleg\u0142o\u015bci 3 km od centrum miasteczka znajduje si\u0119 stacja kolejowa Pasym, le\u017c\u0105ca na trasie Olsztyn\u2013Szczytno.<\/p>\n\n\n\n
Pasym<\/h3>\n\n\n\n
Pasym, licz\u0105cy obecnie ok. 2500 mieszka\u0144c\u00f3w, to jedno z najstarszych mazurskich miast. Prawa miejskie uzyska\u0142 w 1386 r. (utraciwszy je po II wojnie \u015bwiatowej, odzyska\u0142 je w 1997 r.). O kilkusetletniej historii miasteczka \u015bwiadcz\u0105 liczne zabytki. Do najstarszych nale\u017c\u0105 fragmenty \u015bredniowiecznych mur\u00f3w obronnych z II po\u0142owy XV w. i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 obecnie ewangelicko\u2011augsburski \u2013 z ko\u0144ca XIV w. Na cenne wyposa\u017cenie \u015bwi\u0105tyni sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 m.in.: p\u00f3\u017anomanierystyczny o\u0142tarz z 1673 r., polichromowany i wyz\u0142ocony w 1714 r., ambona z 1680 r., prospekt organowy z 1705 r. z warsztatu organmistrza Josue Mosengela z Kr\u00f3lewca, \u0142awy gotyckie z XV w. i manierystyczne z XVII w. Ciekawym zabytkiem jest r\u00f3wnie\u017c zlokalizowany po\u015brodku rynku ratusz, wzorowany na zamku w Babelsbergu, wzniesiony w 1855 r. w stylu angielskiego neogotyku. Inne charakterystyczne zabytkowe budowle miasteczka to neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa z ko\u0144ca XIX w. oraz stoj\u0105ca w parku miejskim wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 z lat 1910\u20131911. W w\u0105skich uliczkach Pasymia, nadjeziornych plenerach i po\u0142o\u017conym w po\u0142owie szlaku Pajtu\u0144skim M\u0142ynie kr\u0119cono plenerowe sceny do popularnych seriali telewizyjnych \u201eDom nad rozlewiskiem\u201d i \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 nad rozlewiskiem\u201d. Poza tym w Pasymiu i okolicach powsta\u0142y zdj\u0119cia do kilkunastu film\u00f3w fabularnych polskich (m.in. \u201eCztery noce z Ann\u0105\u201d, \u201eR\u00f3\u017ca\u201d) i zagranicznych.<\/p>\n\n\n\n
Jezioro Kalwa<\/h3>\n\n\n\n
Jezioro ma 562 ha powierzchni, ok. 6 km d\u0142ugo\u015bci i nietypowy kszta\u0142t dw\u00f3ch w\u0105skich rynien biegn\u0105cych z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc, po\u0142\u0105czonych na p\u00f3\u0142nocy \u0142\u0105cznikiem. Charakteryzuje si\u0119 bardzo poszarpan\u0105 lini\u0105 brzegow\u0105 pe\u0142n\u0105 zatok, p\u00f3\u0142wysp\u00f3w i przew\u0119\u017ce\u0144. Najwi\u0119ksza z zatok wcina si\u0119 w l\u0105d od strony zachodniej. P\u00f3\u0142wysep pomi\u0119dzy rynnami ma kilka kilometr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci i obfituje w punkty widokowe. Ze wzgl\u0119du na bardzo urozmaicon\u0105 lini\u0119 brzegow\u0105 \u015bwietnie nadaje si\u0119 do uprawiania w\u0119dkarstwa. Atrakcyjne dla w\u0119dkarzy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyspy \u2013 jest ich osiem i maj\u0105 \u0142\u0105czn\u0105 powierzchni\u0119 6,4 ha. Po\u0142\u0105czenie z innymi niewielkimi jeziorami daje za\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 organizowania sp\u0142yw\u00f3w kajakowych.<\/p>\n\n\n\n
Rudziska Pasymskie<\/h3>\n\n\n\n
W okresie mi\u0119dzywojennym w Rudziskach Pasymskich nad jeziorem Kalwa funkcjonowa\u0142 du\u017cy kompleks turystyczny. W 1927 r. zbudowano tutaj pi\u0119kny pensjonat. Wkr\u00f3tce Rudziska po\u0142\u0105czono now\u0105 szos\u0105 z Pasymiem. Pomi\u0119dzy 1946 a 1960 r. w kompleksie dzia\u0142a\u0142 Mazurski Uniwersytet Ludowy, gdzie z inicjatywy dzia\u0142acza Karola Ma\u0142\u0142ka lokalna ludno\u015b\u0107 poznawa\u0142a histori\u0119 i kultur\u0119 Polski, a tak\u017ce uczy\u0142a si\u0119 r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w praktycznych. Kszta\u0142cenie uko\u0144czy\u0142o 310 os\u00f3b, Mazur\u00f3w i Warmiak\u00f3w. W\u015br\u00f3d absolwent\u00f3w by\u0142o te\u017c kilku \u015al\u0105zak\u00f3w. Potem obiekt pe\u0142ni\u0142 funkcje wypoczynkowe. Od kiedy spali\u0142 si\u0119 w 1987 r., pozostaje w ruinie.<\/p>\n\n\n\n
Skocznia narciarska i tor saneczkowy<\/h3>\n\n\n\n
W 1932 r. obok pensjonatu wybudowano skoczni\u0119 narciarsk\u0105 i tor saneczkowy. Obiekty te s\u0142u\u017cy\u0142y m.in. kadrze Niemiec w przygotowaniach do zimowych igrzysk olimpijskich.<\/p>\n\n\n\n
Purda<\/h3>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym zabytkiem wsi jest ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a. Zosta\u0142 zbudowany w 1503 r. z ceg\u0142y i kamienia polnego, ma charakterystyczn\u0105 drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 ze \u015bcianami zw\u0119\u017caj\u0105cymi si\u0119 ku g\u00f3rze. O\u0142tarz ko\u015bcio\u0142a datowany jest na XVII w., du\u017ce wra\u017cenie robi\u0105 drewniane \u0142awki z XVI w.<\/p>\n\n\n\n
Pajtu\u0144ski M\u0142yn<\/h3>\n\n\n\n
Osada po\u0142o\u017cona w bardzo malowniczym miejscu nad rzek\u0105 Ko\u015bn\u0105. Jej historia si\u0119ga \u015bredniowiecza, a obecny budynek m\u0142yna powsta\u0142 na pocz\u0105tku XX w. Na podw\u00f3rzu stoi najstarsza na Warmii figura z piaskowca przedstawiaj\u0105ca Chrystusa S\u0119dziego. Stoi w tym miejscu od 1791 r., ale na pewno jest o wiele starsza. Obecnie w Pajtu\u0144skim M\u0142ynie dzia\u0142a gospodarstwo agroturystyczne ze stadnin\u0105 koni, oferuj\u0105ce wst\u0119pn\u0105 nauk\u0119 jazdy, jazdy stacjonarne i wielodniowe rajdy po Warmii i Mazurach.<\/p>\n\n\n\n
Rzeka Ko\u015bna<\/h3>\n\n\n\n
Rzeka liczy ok. 13 km d\u0142ugo\u015bci i ze wzgl\u0119du na powolny nurt i urokliwe, naturalne krajobrazy doskonale nadaje si\u0119 na jednodniowe, rodzinne sp\u0142ywy kajakowe. Rzeka wyp\u0142ywa z jeziora Ko\u015bno, obj\u0119tego granicami rezerwatu przyrody, b\u0119d\u0105cego ostoj\u0105 ptak\u00f3w wodnych i drapie\u017cnych. Rzeka p\u0142ynie w\u015br\u00f3d las\u00f3w i \u0142\u0105k. Ko\u015bna ko\u0144czy si\u0119, przechodz\u0105c w kana\u0142 Kiermas, kt\u00f3rym mo\u017cna kontynuowa\u0107 sp\u0142yw w dw\u00f3ch kierunkach: do Klewek (dalej pod pr\u0105d Kana\u0142em Wiktorii) lub do Barczewa (ok. 16 km), przep\u0142ywaj\u0105c po drodze przez kilka malowniczych jezior. Na dop\u0142yni\u0119cie z Barczewa do Olsztyna (rzekami Pis\u0105 Warmi\u0144sk\u0105 i Wad\u0105giem) nale\u017cy przeznaczy\u0107 dodatkowo jeden-dwa dni. Warto doda\u0107, \u017ce jezioro, z kt\u00f3rego wyp\u0142ywa Ko\u015bna, le\u017cy na historycznej granicy pomi\u0119dzy Warmi\u0105 a Mazurami.<\/p>\n\n\n\n
Stanowisko archeologiczne grupy olszty\u0144skiej<\/h3>\n\n\n\n
Wcinaj\u0105cy si\u0119 na kilka kilometr\u00f3w w jezioro Kalwa p\u00f3\u0142wysep, u nasady kt\u00f3rego le\u017cy Pasym, by\u0142 \u015bwietnym, strategicznym miejscem na za\u0142o\u017cenie osady. Najstarsze \u015blady grodziska pochodz\u0105 z VI\u2013VIII w. Zosta\u0142o ono przypisane do kultury tzw. grupy olszty\u0144skiej. Materialne pozosta\u0142o\u015bci po tutejszych mieszka\u0144cach to m.in. ceramika, ko\u015bci zwierz\u0119ce i nasiona ro\u015blin. Jednym z najcenniejszych znalezisk jest obrotowy scyzoryk z dwoma ostrzami, datowany na VIII\u2013IX w. Podobne scyzoryki z tego okresu znajdowano we Fryzji, na Wyspach Brytyjskich i w Norwegii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015alad trasy w pliku GPX Pasym (0,0 km) \u2013 Rudziska Pasymskie (4,9 km) \u2013 Purda (12,1 km) \u2013 Pajtu\u0144ski M\u0142yn (16,3 km) \u2013 Purda (19,5 km) \u2013 Krzywonoga (26,9 km) \u2013 Micha\u0142ki (30,4 km) \u2013 Pasym (35,2 km) Ciekawa 35-kilometrowa p\u0119tla oznaczona kolorem \u017c\u00f3\u0142tym, prowadz\u0105ca przez gminy Pasym i Purda \u2013 pograniczne tereny Warmii i […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"kategorie_obszar":[27],"class_list":["post-3539","szlaki","type-szlaki","status-publish","hentry","kategorie_obszar-warmia-i-okolice"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki"}],"about":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/types\/szlaki"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5730,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3539\/revisions\/5730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_obszar","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_obszar?post=3539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}