Pobierz<\/a><\/div>\n\n\n\nE\u0142k (0,0 km) \u2013 Mrozy Wielkie (6,2 km) \u2013 Sordachy (11,1 km) \u2013 Koziki (13,4 km) \u2013 Gi\u017ce (15,6 km) \u2013 Brodowo (17,0 km) \u2013 Laski Ma\u0142e (19,1 km) \u2013 Sypitki (21,0 km) \u2013 Makosieje ( 23,6 km) \u2013 \u0141oje (26,5 km) \u2013 Laski Wielkie (28,9 km) \u2013 S\u0119dki (31,2 km) \u2013 Szeligi (41,1 km) \u2013 E\u0142k (45,4 km)<\/h3>\n\n\n\n
Stosunkowo \u0142atwa trasa, licz\u0105ca 45 km, gwarantuj\u0105ca ciekaw\u0105 ca\u0142odzienn\u0105 wycieczk\u0119. Najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 trasy jest jej punkt pocz\u0105tkowy i ko\u0144cowy, czyli niezwykle malownicze miasto E\u0142k (zob. s. 36), w kt\u00f3rym znajdziemy kilka interesuj\u0105cych zabytk\u00f3w i liczne tereny rekreacyjne. To z niego p\u0119tla prowadzi wok\u00f3\u0142 jednego z najwi\u0119kszych jezior Pojezierza E\u0142ckiego \u2013 Selm\u0119tu Wielkiego, przez miejsca naznaczone histori\u0105 \u017cycia dawnych mieszka\u0144c\u00f3w oraz toczonych tu wojen. Oznakowanie trasy w E\u0142ku jest zielone, wok\u00f3\u0142 jeziora \u2013 czerwone.<\/p>\n\n\n\n
Wycieczk\u0119 rozpoczynamy na pla\u017cy miejskiej w E\u0142ku, w pobli\u017cu uj\u015bcia rzeki E\u0142k do Jeziora E\u0142ckiego. Wzd\u0142u\u017c brzegu jeziora biegnie promenada spacerowa z bitumiczn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 rowerow\u0105, oznakowan\u0105 kolorem zielonym. Jedziemy w kierunku po\u0142udniowym, oddalaj\u0105c si\u0119 od centrum miasta i ruin zamku. Po 1 km nawierzchnia \u015bcie\u017cki zmienia si\u0119 na kostk\u0119 brukow\u0105. Na skarpie brzegowej stoi ambona widokowa, na kt\u00f3r\u0105 warto si\u0119 wspi\u0105\u0107, aby zobaczy\u0107 Jezioro E\u0142ckie w pe\u0142nej krasie. Na kra\u0144cu jeziora, w miejscu, gdzie dochodzi do niego droga wojew\u00f3dzka DW621, znajduje si\u0119 ma\u0142y tarasik, cz\u0119sto zaj\u0119ty przez w\u0119dkarzy. Ok. 250 m dalej zje\u017cd\u017camy w lewo i przechodzimy w poprzek drogi krajowej.<\/p>\n\n\n\n
Dalej jedziemy drog\u0105 asfaltow\u0105 na wsch\u00f3d, w stron\u0119 wsi Mrozy Wielkie. Tutaj pojawiaj\u0105 si\u0119 znaki czerwonego szlaku rowerowego. Przeje\u017cd\u017camy przez tory kolejowe przy stacji E\u0142k Szyba Zach\u00f3d. W tym miejscu znajduje si\u0119 pierwszy, bardzo niepozorny cmentarz wojenny z okresu I wojny \u015bwiatowej. Mo\u017cna go nie zauwa\u017cy\u0107, my\u015bl\u0105c, \u017ce ro\u015bnie tu tylko wysoka na kilka metr\u00f3w tuja. Pod ni\u0105 jednak znajduje si\u0119 tablica pami\u0105tkowa po\u015bwi\u0119cona poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom niemieckim. Mijamy kolejne tory i stacj\u0119 E\u0142k Szyba Wsch\u00f3d. Po prawej stronie zaczyna si\u0119 las i r\u00f3wnie\u017c po prawej, tu\u017c przed skrzy\u017cowaniem, mijamy kolejny cmentarz z okresu I wojny \u015bwiatowej, na kt\u00f3rym spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze rosyjscy. Za cmentarzem przecinamy granic\u0119 miasta.<\/p>\n\n\n\n
Dalej trasa wiedzie przez las. Szlak odbija w lewo za znakami kieruj\u0105cymi do Nadle\u015bnictwa E\u0142k. Doje\u017cd\u017camy do drogi ekspresowej S61, kt\u00f3r\u0105 przekraczamy wiaduktem, po czym skr\u0119camy w lewo zgodnie ze znakami objazdu i kontynuujemy jazd\u0119 do miejscowo\u015bci Mrozy Wielkie. Przeje\u017cd\u017camy przez tory E\u0142ckiej Kolei W\u0105skotorowej.<\/p>\n\n\n\n
W Mrozach Wielkich na ostatnim rozje\u017adzie szlak prowadzi g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0105 w prawo (skr\u0119caj\u0105c w lewo, po chwili dojechaliby\u015bmy do pla\u017cy nad jeziorem Selm\u0119t Wielki). Przy wyje\u017adzie z Mroz\u00f3w Wielkich zaczyna si\u0119 droga szutrowa, miejscami nieutwardzona. Jad\u0105c po\u015br\u00f3d malowniczych, pag\u00f3rkowatych p\u00f3l, docieramy ni\u0105 do Sordach\u00f3w. Ta letniskowa wie\u015b jest bardzo rozci\u0105gni\u0119ta. W jej centrum droga schodzi nad samo jezioro, kt\u00f3re mijamy po lewej stronie. Przy drodze rosn\u0105 pi\u0119kne, stare wierzby g\u0142owiaste. Na nawierzchni pojawia si\u0119 bruk. Przeje\u017cd\u017camy prosto, mijaj\u0105c odjazd g\u0142\u00f3wnej drogi w prawo i trzymaj\u0105c si\u0119 brzegu jeziora. Pod koniec miejscowo\u015bci bruk ust\u0119puje szutrowi. Jedziemy przepi\u0119kn\u0105 alej\u0105 klonow\u0105 do Kozik\u00f3w. Trasa prowadzi wzd\u0142u\u017c brzegu, znowu pojawia si\u0119 nawierzchnia brukowa. Mijamy pla\u017c\u0119. Za wsi\u0105 na rozje\u017adzie skr\u0119camy w szutrow\u0105 drog\u0119 w lewo na Gi\u017ce, przez kt\u00f3re przeje\u017cd\u017camy prosto. Za Gi\u017cami po lewej stronie drogi rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 tereny bagienne, po prawej za\u015b pola. Wje\u017cd\u017camy do Brodowa, mijamy je i w\u015br\u00f3d pi\u0119knych wierzb g\u0142owiastych jedziemy dalej.<\/p>\n\n\n\n
Na rozje\u017adzie za wsi\u0105 skr\u0119camy w lewo, nieco dalej przeje\u017cd\u017camy przez tory w\u0105skotor\u00f3wki i doje\u017cd\u017camy do Lasek Ma\u0142ych. Droga najpierw zakr\u0119ca ostro w prawo, po czym dociera do drogi asfaltowej, w kt\u00f3r\u0105 skr\u0119camy w lewo do Sypitek, w kt\u00f3rych z kolei jedziemy w lewo za znakiem drogowym, na S\u0119dki. Zaraz za nast\u0119pnym przejazdem kolejowym odbijamy w lewo w drog\u0119 le\u015bn\u0105. Dalej trzeba uwa\u017ca\u0107 na znaki. Na pierwszym rozje\u017adzie wybieramy drog\u0119 w prawo, potem znowu w prawo i obok cmentarza wojennego wyje\u017cd\u017camy na drog\u0119 asfaltow\u0105. Mo\u017cna te\u017c nie skr\u0119ca\u0107 w drog\u0119 le\u015bn\u0105 i pojecha\u0107 prosto asfaltow\u0105. Dojazd do cmentarza wojennego wskazuje p\u00f3\u0142metrowej \u015brednicy kamie\u0144 le\u017c\u0105cy po lewej stronie drogi. Po pokonaniu 1 km od tego miejsca, wje\u017cd\u017camy do wsi Makosieje. Przeje\u017cd\u017camy most na rzece Ledze i docieramy do \u0141oj\u00f3w, gdzie s\u0105 punkty widokowe nad jeziorem i k\u0105pielisko. W kolejnej miejscowo\u015bci \u2013 Laskach Wielkich \u2013 znajduje si\u0119 zabytkowy cmentarz ewangelicki. Aby do niego dotrze\u0107, nale\u017cy po wjechaniu do miejscowo\u015bci skr\u0119ci\u0107 w prawo w drog\u0119 szutrow\u0105. Cmentarz zlokalizowany jest w lesie, na wyra\u017anym wzniesieniu, w miejscu, w kt\u00f3rym droga odchodzi w lewo.<\/p>\n\n\n\n
Szlak biegnie dalej prosto drog\u0105 asfaltow\u0105 do miejscowo\u015bci S\u0119dki, gdzie krzy\u017cuje si\u0119 z drog\u0105 wojew\u00f3dzk\u0105 nr 625 (dawna DK16). Skr\u0119camy w lewo i ponownie w lewo, tu\u017c przed wiaduktem nad drog\u0105 S61. Jedziemy dalej drog\u0105 serwisow\u0105 w kierunku miejscowo\u015bci Szeligi. Na przedmie\u015bciach E\u0142ku do drogi do\u0142\u0105cza brukowana \u015bcie\u017cka rowerowa prowadz\u0105ca z Szelig. Mo\u017cna pojecha\u0107 ni\u0105 w lewo do Szelig, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 zabytkowy cmentarz ewangelicki i wojenny oraz k\u0105pielisko i wypo\u017cyczalnia sprz\u0119tu wodnego. W miejscu przeci\u0119cia z drog\u0105 szybkiego ruchu \u015bcie\u017cka na chwil\u0119 zanika i jedziemy szutr\u00f3wk\u0105. Z Szelig wracamy t\u0105 sam\u0105 drog\u0105 do ul. Suwalskiej, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej jedziemy, przecinaj\u0105c tory kolejowe. Za nimi skr\u0119camy w lewo w ul. D\u0105browskiego i dalej prawo w ul. Ko\u015bciuszki. Doje\u017cd\u017camy do promenady nad Jeziorem E\u0142ckim, skr\u0119camy w lewo i po kilku minutach doje\u017cd\u017camy do pla\u017cy miejskiej, z kt\u00f3rej wystartowali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n
E\u0142k<\/h3>\n\n\n\n
Najstarszym zabytkiem E\u0142ku jest zamek krzy\u017cacki z ko\u0144ca XIV w., kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 Ulryk von Jungingen, zanim zosta\u0142 wielkim mistrzem. Zamek powsta\u0142 na wyspie le\u017c\u0105cej na przew\u0119\u017ceniu Jeziora E\u0142ckiego. Z brzegami zachodnim i wschodnim po\u0142\u0105czy\u0142y go mosty. Nie by\u0142 silnie ufortyfikowany, bo najlepiej chroni\u0142o go po\u0142o\u017cenie. W XV w. podczas wojen polsko-krzy\u017cackich wielokrotnie przechodzi\u0142 z r\u0105k do r\u0105k. W XVI w. w wyniku sekularyzacji zakonu krzy\u017cackiego straci\u0142 znaczenie militarne. W XVII w. zosta\u0142 przebudowany na pa\u0142ac. Rezydowa\u0142 tu m.in. marsza\u0142ek Ney w czasie kampanii napoleo\u0144skiej 1807 r. W 1833 r. zamek bardzo ucierpia\u0142 w wyniku po\u017caru. Po tym tragicznym wydarzeniu nigdy nie wr\u00f3ci\u0142 ju\u017c do stanu \u015bwietno\u015bci. Do 1970 r. znajdowa\u0142o si\u0119 w nim wi\u0119zienie. Obecnie pozostaje malownicz\u0105 ruin\u0105, widoczn\u0105 niemal\u017ce z ka\u017cdego miejsca w centrum miasta. W E\u0142ku s\u0105 tak\u017ce dwa zabytkowe neogotyckie ko\u015bcio\u0142y: katedralny pw. \u015bw. Wojciecha Biskupa i M\u0119czennika z 1893 r. i pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa z po\u0142. XIX w., wybudowany jako ewangelicki. S\u0105 to najokazalsze budynki w mie\u015bcie, oba z wysokimi, strzelistymi wie\u017cami.<\/p>\n\n\n\n
W wy\u015bcigu w g\u00f3r\u0119 rywalizuje z nimi wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 z 1895 r., jeden z najlepiej zachowanych tego typu obiekt\u00f3w na Mazurach. Ma 33 m wysoko\u015bci i stoi w najwy\u017cszym punkcie miasta. Do 1970 r., kiedy to w mie\u015bcie powsta\u0142 system wodoci\u0105g\u00f3w, zaopatrywa\u0142a w wod\u0119 80% mieszka\u0144c\u00f3w E\u0142ku. Urz\u0105dzono w niej Muzeum Kropli Wody, na jej szczycie za\u015b taras widokowy. Wie\u017ca jest siedzib\u0105 Stowarzyszenia Mniejszo\u015bci Niemieckiej \u201eMazury\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W pobli\u017cu Jeziora E\u0142ckiego jest bardzo du\u017co teren\u00f3w zielonych. Warto odpocz\u0105\u0107 w parku Miko\u0142aja Kopernika przy uj\u015bciu rzeki E\u0142k do Jeziora E\u0142ckiego. Na jednej z 50 \u0142awek \u201esiedzi\u201d figura astronoma, w alejce obok ustawiono makiet\u0119 Uk\u0142adu S\u0142onecznego z kulami symbolizuj\u0105cymi S\u0142o\u0144ce i planety. Plac zabaw dla dzieci ma kszta\u0142t gwiazdozbior\u00f3w: Wielkiego Wozu i Ma\u0142ego Wozu. S\u0105 tutaj te\u017c bie\u017cnia i urz\u0105dzenia do \u0107wicze\u0144 gimnastycznych i si\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n
E\u0142k \u2013 stare miasto bez rynku<\/h3>\n\n\n\n
Nawet po przejechaniu E\u0142ku wzd\u0142u\u017c i wszerz mo\u017cna nie zauwa\u017cy\u0107 cechy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej go spo\u015br\u00f3d wi\u0119kszo\u015bci miast Polski, a mo\u017ce i \u015bwiata. Chodzi bowiem o co\u015b, czego nie ma. W E\u0142ku nie ma rynku, co jest zaskakuj\u0105ce w mie\u015bcie o 600-letniej historii. Centrum miasta le\u017cy nad jeziorem, przy nadbrze\u017cnej promenadzie i drodze do zamku na wyspie, a klasycznego rynku z czworok\u0105tnym ratuszem lub miejscem po nim nie ma.<\/p>\n\n\n\n
Na miejsce startu wycieczki najlepiej dosta\u0107 si\u0119 poci\u0105giem lub autobusem. E\u0142k ma dogodne po\u0142\u0105czenia kolejowe z Bia\u0142ymstokiem i Olsztynem. Linie autobusowe \u0142\u0105cz\u0105 go natomiast z Warszaw\u0105, Suwa\u0142kami i Olsztynem.<\/p>\n\n\n\n
Muzeum Historyczne i E\u0142cka Kolej W\u0105skotorowa<\/h3>\n\n\n\n
Muzeum Historyczne ul. W\u0105ski Tor 1, 19-300 E\u0142k, tel. 87 732 02 83, sekretariat@muzeum.elk.pl, www.muzeum.elk.pl mie\u015bci si\u0119 w zrewitalizowanym, zabytkowym budynku stacji kolei w\u0105skotorowej i obejmuje te\u017c ekspozycje starych lokomotyw i wagon\u00f3w. W strukturach plac\u00f3wki dzia\u0142a. wybudowana w latach 1912\u20131914 E\u0142cka Kolej W\u0105skotorowa. Dzisiaj jest ona du\u017c\u0105 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105. W sezonie letnim wozi pasa\u017cer\u00f3w na trasie E\u0142k-Sypitki. Przejazd w jedn\u0105 stron\u0119 trwa 45 minut. Trasa przebiega przez atrakcyjne krajobrazowo tereny pomi\u0119dzy jeziorami Selm\u0119t Wielki i Regielskim.<\/p>\n\n\n\n
Jezioro Selm\u0119t Wielki<\/h3>\n\n\n\n
Jedno z najwi\u0119kszych jezior Pojezierza E\u0142ckiego, ma powierzchni\u0119 1270 ha. Jego wielko\u015b\u0107, ciekawy kszta\u0142t, a przede wszystkim wiej\u0105ce na nim silne wiatry, kt\u00f3re zawdzi\u0119cza w wi\u0119kszo\u015bci niezalesionym brzegom, czyni\u0105 z niego akwen idealny dla \u017ceglarzy. Najwi\u0119ksze przystanie \u017ceglarskie znajduj\u0105 si\u0119 w po\u0142o\u017conych blisko E\u0142ku miejscowo\u015bciach: Szeligach, Buczkach i Mrozach Wielkich. Tam te\u017c mo\u017cna naj\u0142atwiej wypo\u017cyczy\u0107 i zwodowa\u0107 kajaki, \u0142odzie wios\u0142owe i rowery wodne. Jezioro jest \u017cyzne, du\u017co w nim ryb, wi\u0119c lubi\u0105 je tak\u017ce w\u0119dkarze. Przep\u0142ywaj\u0105ca przez jezioro rzeka Lega jest z kolei atrakcyjnym szlakiem kajakowym.<\/p>\n\n\n\n
Cmentarze ewangelickie<\/h3>\n\n\n\n
Jad\u0105c tras\u0105, mo\u017cemy odwiedzi\u0107 stare cmentarze, przypominaj\u0105ce o dawnych mieszka\u0144cach: w Mrozach Wielkich, Makosiejach, Laskach Wielkich i Szeligach. W okolicy E\u0142ku s\u0105 a\u017c 64 wiejskie cmentarze ewangelickie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pochodzi z II po\u0142. XIX w. Tak du\u017ca ich liczba wynika z tradycji \u2013 bogatsze rodziny protestanckie zak\u0142ada\u0142y bowiem w\u0142asne, niewielkie cmentarze rodowe. W jednej wsi mog\u0142o znajdowa\u0107 si\u0119 ich kilka. Przewa\u017cnie lokowano je na pag\u00f3rkach, w\u015br\u00f3d p\u00f3l lub w lesie, nie by\u0142y ogradzane. Mogi\u0142y orientowano w osi wsch\u00f3d- -zach\u00f3d. Cz\u0119sto bezimienne, czasem rodzinne kwatery na wi\u0119kszych cmentarzach grodzone by\u0142y kutymi \u017celaznymi p\u0142otkami. Wiele spo\u015br\u00f3d tych cmentarzy jest w bardzo z\u0142ym stanie, zosta\u0142o zaro\u015bni\u0119tych lasem, krzakami lub traw\u0105. W okolicy prawie nie mieszkaj\u0105 potomkowie dawnych mieszka\u0144c\u00f3w. Zdarza si\u0119 jednak, \u017ce obecni mieszka\u0144cy wsi porz\u0105dkuj\u0105 i remontuj\u0105 je we w\u0142asnym zakresie.<\/p>\n\n\n\n
Cmentarze wojenne<\/h3>\n\n\n\n
Od lata 1914 do lutego 1915 r. E\u0142k znajdowa\u0142 si\u0119 w ogniu walk niemiecko -rosyjskich i kilkakrotnie przechodzi\u0142 z r\u0105k do r\u0105k. \u015awiadectwem tych walk jest kilkana\u015bcie cmentarzy wojennych, na kt\u00f3rych spoczywaj\u0105 polegli \u017co\u0142nierze. Czasami s\u0105 to miejsca poch\u00f3wku \u017co\u0142nierzy z jednej armii, czasami z obydwu. Zbiorowe mogi\u0142y lub pojedyncze bezimienne groby rozsiane s\u0105 w lasach i przy drogach. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 kwatery \u017co\u0142nierskie na cmentarzach ewangelickich. Na trasie odnajdziemy je w E\u0142ku, Makosiejach, S\u0119dkach i Szeligach.<\/p>\n\n\n\n
Wierzby g\u0142owiaste<\/h3>\n\n\n\n
Wierzby g\u0142owiaste to okre\u015blenie formy przyjmowanej przez dwa gatunki drzew (wierzba bia\u0142a i wierzba krucha) na skutek zabiegu \u201eog\u0142awiania\u201d, czyli przycinania ga\u0142\u0119zi odbijaj\u0105cych od pnia. W wyniku cierpliwego powtarzania go co 5\u20136 lat powstaje charakterystyczna sylwetka drzewa \u2013 gruby pie\u0144 z rozszerzeniem na szczycie, z kt\u00f3rego wyrasta w g\u00f3r\u0119 mn\u00f3stwo cienkich ga\u0142\u0119zi. Wierzby s\u0105 bardzo \u017cywotne i og\u0142awianie nie przynosi im wi\u0119kszej szkody. Natomiast zaprzestanie go powoduje wy\u0142amywanie si\u0119 kruchych ga\u0142\u0119zi z pnia i stopniowe pr\u00f3chnienie drzewa. W wierzbach, dzi\u0119ki licznym dziuplom i g\u0119stwinie ga\u0142\u0119zi, gnie\u017adzi si\u0119 wiele ptak\u00f3w kilkudziesi\u0119ciu gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015alad trasy w pliku GPX E\u0142k (0,0 km) \u2013 Mrozy Wielkie (6,2 km) \u2013 Sordachy (11,1 km) \u2013 Koziki (13,4 km) \u2013 Gi\u017ce (15,6 km) \u2013 Brodowo (17,0 km) \u2013 Laski Ma\u0142e (19,1 km) \u2013 Sypitki (21,0 km) \u2013 Makosieje ( 23,6 km) \u2013 \u0141oje (26,5 km) \u2013 Laski Wielkie (28,9 km) \u2013 S\u0119dki (31,2 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"kategorie_obszar":[25],"class_list":["post-3769","szlaki","type-szlaki","status-publish","hentry","kategorie_obszar-kraina-ego-i-okolice"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki"}],"about":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/types\/szlaki"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5811,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/szlaki\/3769\/revisions\/5811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_obszar","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazury.travel\/rowery\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_obszar?post=3769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}