Posiadasz przestarzałą wersję przeglądarki, niektóre elementy mogą być błędnie wyświetlane. Zalecamy korzystanie z najnowszych wersji Google Chrome lub Firefox x

Człowiek renesansu, czyli wiele twarzy Mikołaja Kopernika

„Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię” – ten fragment dwuwiersza Jana Nepomucena Kamińskiego o wielkim astronomie zna chyba każdy Polak. Mniej znane są jednak szczegóły życia Kopernika, szczególnie te, które nie wiążą się bezpośrednio z astronomią. A mistrz Mikołaj, jak na człowieka renesansu przystało, był aktywny w wielu dziedzinach ówczesnego życia naukowego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego.

Starszy nad Monetą?

Ta funkcja zapewne wiele mówi fanom „Gry o tron”. W jaki sposób odnosi się jednak do Kopernika? Otóż zajmował się on teorią i praktyką obiegu pieniądza. Pierwszą wersję traktatu na ten temat sporządził na zlecenie króla Zygmunta Starego w 1517 r. Drugą wersję traktatu przygotował i ogłosił dwa lata później, a następnie w 1522 r. przedstawił na Sejmiku Prus Królewskich w Grudziądzu. Ostatni z traktatów na ten temat powstał w 1526 r. i nosił tytuł „Zasady bicia monety” (łac. „Modus cudendi monetam”).

Fot. Rafał Bil

Jednym z najważniejszym osiągnięć Kopernika w dziedzinie ekonomii było sformułowanie prawa, nazwanego później prawem Kopernika–Greshama. Głosi ono, że jeżeli w obiegu funkcjonują jednocześnie dwa rodzaje pieniędzy, które są pod względem prawnym równowartościowe, ale jeden z nich jest postrzegany jako lepszy (np. ze względu na większą zawartość czystego kruszcu), ten „lepszy” rodzaj będzie przez ludzi gromadzony, a w obiegu pozostanie głównie ten „gorszy”. Reasumując: „lepszy” pieniądz jest wypierany z obiegu przez „gorszy”.

Dwa okręgi Kopernika

Praca nad zagadnieniami astronomicznymi nieodłącznie wiązała się z uprawianiem matematyki. Nic więc dziwnego, że także w tej dziedzinie Kopernik może pochwalić się pewnymi osiągnięciami. W słynnym dziele „O obrotach sfer niebieskich”, w którym dowodził prawdziwości teorii heliocentrycznej, sformułował on tzw. twierdzenie Kopernika. Dotyczy ono geometrii płaskiej, a wcześniej zostało opisane przez greckiego filozofa Proklosa oraz perskiego matematyka Nasira ad-Din Tusiego, o czym Kopernik zapewne nie wiedział. Twierdzenie głosi, że jeśli wewnątrz okręgu toczy się bez poślizgu okrąg o promieniu dwa razy mniejszym, to dowolny ustalony punkt małego okręgu porusza się prostoliniowo po średnicy większego okręgu.

Kopernik zielarzem

Warto pamiętać, że z wykształcenia Kopernik był m.in. lekarzem. Medycynę studiował na uniwersytecie w Padwie. Nic więc dziwnego, że dobrze poznał zastosowanie ziół w lecznictwie. Ich używanie było w jego czasach normą i podstawą medycyny. Zapisy receptur leków sporządzanych przez Kopernika zachowały się na marginesach czytanych przez niego ksiąg. Dzięki temu wiemy, że wywar z tamaryszka pomagał na trądzik, a na dolegliwości żołądkowe bywał stosowany sublimat winny zawierający m.in. szafran i jagody.

Fot. Kamil Onyszk

Obrońca Olsztyna

W 1519 r. wybuchła ostatnia wojna polsko-krzyżacka. Kopernik jako poddany króla polskiego i biskupa warmińskiego sprawował w jej trakcie różne funkcje. Na początku 1520 r. jako poseł biskupa udał się wraz ze swoim przyjacielem kanonikiem Aleksandrem Scultetim do wielkiego mistrza Albrechta, który zajął Braniewo. Starania posłów spełzły jednak na niczym. Niedługo potem wojska zakonu spaliły zabudowania Fromborka, w tym dom Kopernika. W listopadzie tego roku astronom został cywilnym dowódcą obrony zamku w Olsztynie. Jego zabiegi, mające na celu umocnienie miasta i zamku, przyniosły pożądany efekt, gdy w styczniu 1521 r. obrońcy skutecznie stawili czoła niewielkiemu oddziałowi krzyżackiemu, który próbował dostać się do miasta.

Astronom poliglota

Kopernik zdobył wszechstronne wykształcenie i miał szerokie horyzonty myślowe. Nic więc dziwnego, że posługiwał się kilkoma językami. Z domu wyniósł znajomość niemieckiego, jako człowiek wykształcony pisał i mówił po łacinie, na którą przekładał też listy z greki. W związku z kilkuletnimi studiami we Włoszech zapewne znał włoski. Posługiwał się również biegle językiem polskim, choć nie pozostawił żadnego dokumentu w tym języku.

Fot. Rafał Bil

Ze względu na wszechstronność umysłu, różnorodność zainteresowań oraz doniosłość dokonań nazwanie Kopernika prawdziwym człowiekiem renesansu jest ze wszech miar uzasadnione.

Elbląg na weekend

Elbląg to doskonałe miejsce do spędzenia ciekawego weekendu. Najstarsze miasto w województwie warmińsko-mazurskim ma do zaoferowania nie tylko mnóstwo pamiątek historii, ale i wiele atrakcji jak najbardziej współczesnych.

Dowiedz się więcej
Zdjęcie zapraszające do Grunwaldu na kolejną edycję Inscenizacji Bitwy pod Grunwaldem.

Grunwald – tu poczujesz historię

Zbliża się rocznica batalii, której inscenizacja skupia uwagę miłośników historii i gromadzi dziesiątki tysięcy widzów. Bitwa pod Grunwaldem została upamiętniona zarówno w literaturze, jak i w malarstwie, a także w filmie. Niestety w tym roku, z powodu obostrzeń związanych z sytuacją epidemiczną, nie odbędzie się rekonstrukcja tego wydarzenia.

Dowiedz się więcej
Zamek krzyżacki w Kętrzynie. Zdjęcie przedstawia fragment Zamku w Kętrzynie od strony parku.

Gotyckie budowle, które zyskały nowy blask

Warmia i Mazury to region Polski o niezwykłym dziedzictwie kulturowym. O jego burzliwych dziejach i skomplikowanych losach jego mieszkańców przypomina wiele ciekawych zabytków. Podróżując po regionie, możemy obejrzeć okazałe zamki, kościoły, fortyfikacje miejskie czy kamienice, będące świadkami minionych wieków.

Dowiedz się więcej

Nadchodzące wydarzenia

od czw. 18 kwi 2024

Olsztyn,

18.04.2024 - 21.04.2024

Cyrk na Wodzie WATERLAND Olsztyn 2024

od pią. 19 kwi 2024
pią. 19 kwi 2024
+
Zgłoś problem
Wybacz ale w tak niskiej rozdzielczości nie jesteśmy w stanie pokazać piękna Warmi i Mazur