

Gietrzwałd od lat przyciąga pielgrzymów swoją duchową historią, jednak od niedawna wieś stała się także obowiązkowym punktem na mapie miłośników sztuki alternatywnej. Wszystko za sprawą deskali – unikalnych malowideł na drewnianych ścianach stodół, które zamieniły gminę w galerię pod gołym niebem.
Czym są deskale?
To autorski projekt Arkadiusza Andrejkowa, artysty z Sanoka, który w ramach cyklu „Cichy Memoriał” przywraca pamięć o dawnych mieszkańcach. W przeciwieństwie do miejskich murali, deskale:
– powstają na wiekowych, drewnianych deskach,
– wykorzystują naturalne słoje i strukturę drewna jako element kompozycji,
– są niemal przezroczyste, co nadaje im efekt „duchów przeszłości”.
Historia zapisana na stodołach
Inicjatywa narodziła się w 2022 roku, podczas obchodów 670-lecia Gietrzwałdu. Artysta, zamiast tworzyć abstrakcyjne grafiki, sięgnął po archiwalne fotografie z rodzinnych albumów mieszkańców. Dzięki temu każda postać ma imię, nazwisko i swoją historię.
Co zobaczysz na szlaku?
– Klaus Jach z rowerem: Jedno z najsłynniejszych malowideł przedstawia chłopca dumnie prezentującego pierwszy rower we wsi (fotografia z 1948 r.).
– Sceny z życia codziennego: Rodziny przy pracy, dzieci w strojach komunijnych czy sąsiedzkie spotkania na wozach.
Lokalnych bohaterów: Postacie, które budowały tożsamość Warmii po wojnie oraz przedwojennych mieszkańców tych ziem.
Gdzie szukać malowideł? (Szlak deskali)
Projekt „Cichy Memoriał” rozrósł się i wykracza daleko poza sam Gietrzwałd. Aby zobaczyć wszystkie prace, warto zaplanować wycieczkę rowerową po „Gminie z Duszą”. Deskale znajdziesz w:
– Gietrzwałdzie (największe skupisko, m.in. przy głównej trasie i w głębi wsi),
– Worytach (malownicze siedliska),
– Rentynach i Nagladach,
– Sząbruku (najnowsze realizacje).
Wskazówka dla odkrywców: Wiele deskali znajduje się na prywatnych posesjach. Są doskonale widoczne z drogi, ale pamiętajmy o uszanowaniu prywatności gospodarzy podczas robienia zdjęć.
Dlaczego warto je zobaczyć?
Deskale to coś więcej niż atrakcja turystyczna. To hołd dla zwykłego człowieka i próba zatrzymania czasu. Drewno, z którego zbudowane są stodoły, z czasem niszczeje, co sprawia, że ta galeria jest ulotna i z każdym rokiem wygląda nieco inaczej, wtapiając się w warmiński krajobraz.
Wybierasz się na Warmię?
Deskale są dostępne bezpłatnie, 24/7. Najlepiej prezentują się w „złotej godzinie”, gdy zachodzące słońce podkreśla ciepłą barwę drewna i detale malunków Arkadiusza Andrejkowa.
Warmia, zwana niegdyś Świętą Warmią, to wyjątkowa kraina w województwie warmińsko-mazurskim, o której historii i kulturze świadczy bogate dziedzictwo architektury sakralnej (ponad 2,5 tys. zabytków), miejsca kultu związane z objawieniami, relikwiami lub cudownymi wizerunkami, a także przydrożne kapliczki.
Dowiedz się więcej
Szlak Świętego Jakuba, znany także jako Droga Świętego Jakuba, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych szlaków pielgrzymkowych w Europie.
Dowiedz się więcej
Warmię i Mazury większość z nas kojarzy z jeziorami, rzekami i lasami, a region ten to także wiele ciekawych i godnych poznania miejsc związanych z historią, kulturą i wiarą, która przez wieki kształtowała tożsamością jego mieszkańców.
Dowiedz się więcej